| Full text |
1010
DE GULDE VAN DEN GROTEN HEER
SINT ANTHONYS, 1450, TE ANTWERPEN
door
Floris PRIMS
- vertaling van confraternitas — die we
De eerste «broederschap»
in O. L. V.-kerk te Antwerpen vermeld vinden is van 1349 : de broe-
Waarschijnlijk werd ze opgericht door
derschap van St-Rombout.
kanunnik Willem Spijs, die kapelaan van St. Rumoldus te Mechelen
geweest was. De broederschap heeft voor doel de heerlijker ceremo-
niering van officie en Mis van de heilige. Het is een hofse dienst, veel
meer dan een bescherming-zoeken, alhoewel deze patronage-gedachte
er niet bij ontbrak.
Zo komen er nu achtereenvolgens in dezelfde kerk een broeder-
schap van het H. Kruis (1375), van de H. Besnijdenis (1427), van
het H. Sakrament (1446 of reeds vroeger), van Salve Regina (rond
dezelfde tijd).
Deze broederschappen ceremoniëren in het bijzonder een gedeelte
uit het nachtofficie, dat avondofficie geworden is, de Laudes. We ver-
nemen nu in O. L. V.-kerk van een H. Kruislof, een Besnijdenislof,
een H. Sacramentslof, een Lieve-Vrouwelof.
In deze broederschappen zijn evenzeer vrouwen als mannen. In
de 16de eeuw zal men spreken van confreers en consoeurs. Elk dezer
broederschappen voorziet een gezamenlijke requiemmis voor de broe-
ders en zusters tijdens het jaar overleden, en stelt meestal deze Mis
op de dag na de bijzondere feestdag van haar « patroon »
Maar deze broederschappen bepalen zich niet bij de jaarlijkse
Mis van S. Rumoldus, van een H. Kruisfeestdag enz. Evenals men
uit het officie de laudes amplificeerde, zo vermenigvuldigt men nu de
verheerlijking door de Mis, en men komt tot een wekelijkse votiefmis
die meestendeels gezongen — met discant — zal zijn.
De bepaling van de weekdag, voor de heiligen, is betrekkelijk
willekeurig. De Zaterdag was reeds vroeg de dag der Salve-Regina-
Missen, de Vrijdag die van het H. Kruis, en daarna de Donderdag
die van het H. Sacrament. De keuze voor de broederschappen van
bepaalde heiligen scheen — in de 15de eeuw, — tot de drie eerste da-
gen van de week beperkt. Deze instellingen verdienen nadere studie,
zo omtrent hun vogue als omtrent hun disgratie.
Nu mochten we in O. L. V.-archief een perkamenten handboekje
|
