| Full text |
- 11
wijzer, al gaan ze dan nog een wettig huwelijk aan, geen wonder
dat ze niet meer geschikt zijn voor de voortteling. Waar de
gezinnen der inlanders tot vijf, tot acht kinderen telden, heeft de
noodlottige overbeschaving dat getal dikwijls op 0 gebracht.
c) DOOR DE LOSBANDIGHEID IN DE DORPEN TE BRENGEN : Wat
meer is, de afgediende en veelal de weinige bastaardkinderen
worden in den steek gelaten. Wat staat hun te doen ? Geld gaan
verdienen « sala zimbongo » in de kampen der werkers, op de
dorpen of waar zich de beste kans voordoet. Dit soort vrouwen
noemen de Zwarten naar het Fransch « l’Etat, l’Etat belge :
zileta, hoeren, en « sala leta, sala beresi ». En menige « leta »
houdt er nieuw-malthusianistische middeltjes op na.
Een andere bron van veel kwaad is, hier als elders, de alcohol.
Een Zwarte die vrij van allen dwang en aan zich zelf is over-
gelaten, handelt steeds naar zijn gading en volgt de neiging
zijner driften. Kind der natuur, niet deugdzaam, ook niet teene
maal ondeugend, doch zonder karakter, zonder geoefende wils-
kracht, is de gewone Zwarte onbestand tegen de verleiding van
het drankgenot. In de nabijheid der factorijen wordt hij onver-
mijdelijk een dronkaard. Waar de jongeling aan zijne geliefde
een onschuldig kallebasje « malavu », met teekeningen besne
den, placht aan te bieden, vergast hij haar nu met kruiken
gemeenen genever. Zelfs dieper ’t land in begint de « mapùtu, »
de Hollandsche of Portugeesche genever, allengerhand den
« matsamba, » den lang niet zoo schadelijken palmwijn, te ver-
dringen.
Daarin helpen toch de blanken mee door ’t vergif te verkoo-
pen, als toemaat te geven in den ruilhandel, of uit te deelen als
belooning in ’t werven van werklui, of den invoer van genever
toe te laten. De bekende giftproef « k’asa » doodt enkelen, maar
de alcohol zal heele geslachten dooden naar ziel en lichaam.
De grootste oorzaak echter van verval, en meteen de grootste
hinderpaal voor verbetering en ware beschaving, is die waarvan
|
